Natuur en biodiversiteit bij De Patrijs
Landbouw in dienst van het landschap
Op Burgerboerderij De Patrijs werken we natuurinclusief. Dat betekent dat we niet alleen voedsel produceren, maar ook actief bouwen aan een rijk en gevarieerd landschap. Landbouw en natuur zien we niet als tegenpolen, maar als onderdelen van hetzelfde systeem.
Onze naamgever, de patrijs, is daarbij onze gids. Deze karakteristieke plattelandsvogel voelt zich thuis in een kleinschalig, afwisselend landschap met houtwallen, ruige randen, insectenrijke akkers en extensieve graslanden. Vroeger kwam de patrijs veel voor in onze regio, tegenwoordig nog maar sporadisch.
Wij willen een plek creëren waar de patrijs zich weer thuis kan voelen. Want als het goed gaat met de patrijs, gaat het meestal ook goed met veel andere soorten planten en dieren. Benieuwd hoe we dat aanpakken?
De patrijs als doelsoort
Onze naamgever – de patrijs – stelt duidelijke eisen aan zijn leefomgeving. Hij heeft beschutting nodig om te broeden, insecten om zijn kuikens groot te brengen en variatie in gewassen en graslanden om het jaar rond voedsel te vinden. Dat vraagt om:
- Extensieve landbouw zonder bestrijdingsmiddelen
- Ruige randjes en ongemaaide stroken
- Heggen, hagen en houtwallen
- Afwisseling tussen akkers, graslanden en natuurelementen
Door ruimte te maken voor deze landschapselementen, ontstaan plekken waar vogels, insecten en kleine zoogdieren zich kunnen vestigen. Het doel is niet alleen productie, maar een landschap dat leeft. Zodra de eerste patrijzen weer komen broeden op ons land, weten we dat we op de goede weg zijn.
Bouwen aan een natuurlijk erf
Op en rond de boerderij versterken we bestaande natuur en leggen we nieuwe elementen aan. Denk aan heggen, hagen, houtwallen en struweelranden. Ze bieden beschutting, voedsel en nestgelegenheid voor tal van soorten en verbinden verschillende delen van het landschap met elkaar.
Daarnaast betrekken we mensen actief bij het landschap. Zo helpt een vast team van burgerboeren met onderhoud en beheer van al het ‘groen’ en kun je door het adopteren van een hazelnootboom bijdragen aan het beheer en behoud van onze houtige elementen. Op die manier wordt landschap iets waar je mede-eigenaar van kunt zijn.
Landbouwgrond óók landschapsgrond
In 2025 kreeg ons natuurinclusieve werk landelijke aandacht met de viering van de Nationale Boomfeestdag. Voor het eerst in jaren werd deze afgetrapt op een agrarisch bedrijf. Samen met prinses Irene, tientallen kinderen en onze eigen hazelnoot-adoptanten plantten we een kilometer aan voederhaag en hazelnoten rond het erf.
Dat moment onderstreepte waar we voor staan: landbouwgrond kan ook landschapsgrond zijn. Productie en natuurversterking kunnen samengaan, mits je er bewust ruimte voor maakt.
Biodiversiteit monitoren
Sinds 2023 werken we met een biodiversiteitsmonitoringprogramma. Door jaar op jaar te meten, krijgen we inzicht in ontwikkelingen op en rond de boerderij. Zo kunnen we zien of onze inspanningen effect hebben en waar bijsturing nodig is. We volgen onder andere:
- Vogels: op vier ochtenden tussen april en eind juli tellen we vogels op vijf vaste locaties in de omgeving, volgens het protocol van SOVON.
- Planten: tussen april en oktober inventariseren we meerdere keren per jaar de flora op het erf en in de omgeving.
- Dagvlinders, hommels en libellen: van april tot oktober lopen we één- à tweewekelijks een vaste vlinderroute (ca. 1 km), volgens de methode van De Vlinderstichting.
- Nachtvlinders: om de twee weken worden op drie vaste locaties LED-lichtvallen geplaatst. De volgende ochtend worden de nachtvlinders geïnventariseerd en geregistreerd.
- Regenwormen: één keer per jaar bemonsteren we op meerdere plekken de bodem om inzicht te krijgen in de kwaliteit van het bodemleven.
Door deze gegevens te verzamelen, ontstaat een steeds duidelijker beeld van de biodiversiteit op De Patrijs. Monitoring helpt ons om natuurinclusief werken concreet en toetsbaar te maken.
Zin om bij te dragen aan de natuur- en biodiversiteit op onze boerderij? Word burgerboer in Team Groen of het Biodiversiteitsteam!
